ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದ್ದು. ಪೊಲೀಸರು ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಕೇವಲ ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಬಲವಾದ ಆಧಾರಗಳು ಕಂಡುಬಂದಾಗ ಮಾತ್ರ ಬಂಧನಗಳನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು.
ಮೊದಲು, ನೋಟಿಸ್, ನಂತರ ಬಂಧನ
ಆರೋಪಿ ಅಪರಾಧ ಮಾಡಿದ್ದರೆ ಮತ್ತು ಕಸ್ಟಡಿ ಬಂಧನವಿಲ್ಲದೆ ತನಿಖೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾದರೆ, ಪೊಲೀಸರು ಇದಕ್ಕೆ ಬಲವಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಬಂಧನವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು. ಪೊಲೀಸರು ನಿರಂಕುಶವಾಗಿ ವರ್ತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಬಂಧನದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪೊಲೀಸರ ಅನುಕೂಲಕ್ಕಾಗಿ ನೋಡಬಾರದು, ಬದಲಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಕಾನೂನು ಅವಶ್ಯಕತೆಯಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದೆ. ಮೊದಲು ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಬೇಕು, ನಂತರ ಕೊನೆಯ ಉಪಾಯವಾಗಿ ಬಂಧಿಸಬೇಕು.
ಬಂಧನವನ್ನು ಯಾವಾಗ ಮಾಡಬೇಕು?
ಆರೋಪಿಯನ್ನು ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಅಸಹಕಾರ ತೋರಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಬಂಧಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ. ನೋಟಿಸ್ ನಂತರ ಬಂಧನವು ನಿಯಮಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಲ್ಲ ಆದರೆ ಬಹಳ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದ ಬಳಸಬೇಕಾದ ಅಪವಾದ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ. ಪೊಲೀಸ್ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಅವರು ಬಂಧನದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಸಂಯಮ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೊಂದಿಗೆ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ಈ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನಿರ್ಧಾರವು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಯೋಜನವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈಗ, ಏಳು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಬಹುದಾದ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ, ಯಾವುದೇ ಅವಿವೇಕದ ಬಂಧನಗಳಿಲ್ಲ. ಮೊದಲು ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೊಲೀಸರು ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೆ, ಅವರು ಬಲವಾದ ಕಾರಣಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಪೊಲೀಸರು ನೋಟಿಸ್ ಇಲ್ಲದೆ ಬಂಧಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಸತ್ಯೇಂದ್ರ ಕುಮಾರ್ ಆಂಟಿಲ್ ವರ್ಸಸ್ ಸಿಬಿಐ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಈ ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳಾದ ಎಂ.ಎಂ. ಸುಂದರೇಶ್ ಮತ್ತು ಎನ್. ಕೋಟೀಶ್ವರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪೀಠವು ತೀರ್ಪು ನೀಡಿದೆ. ಬಂಧನವು ಪೊಲೀಸರ ಹಕ್ಕಾಗಿದ್ದರೂ, ಅದು ಬಲವಂತ ಅಥವಾ ನಿಯಮಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನವಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಹೇಳಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಲಯವು ತನ್ನ ತೀರ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಏನು ಹೇಳಿದೆ?
ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಸಂಹಿತೆ (BNSS), 2023 ರ ಸೆಕ್ಷನ್ 35(3) ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಳು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಜೈಲು ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾದ ಯಾರಿಗಾದರೂ ಪೂರ್ವ ಸೂಚನೆ ನೀಡಬೇಕು ಎಂದು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಹೇಳಿದೆ. ಆರೋಪಿಗಳು ಹಾಜರಾಗಲು ಮತ್ತು ತನಿಖೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕರಿಸಲು ಈ ಸೂಚನೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ. ಬಂಧನಕ್ಕೆ ಸಂದರ್ಭಗಳಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಅದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಆರೋಪಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದೆ.