ಸಂವಿಧಾನಪೂರ್ವ ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚಾತುರ್ವರ್ಣ ಆಧಾರಿತ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದಾಗಿ ಭಾರತೀಯರ ಸ್ಥಿತಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದಮನಕಾರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ದಮನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯು ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತು. ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಅಸ್ಪೃಶ್ಯತೆ: ಹಿಂದೂ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಠಿಣ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದಮನದ ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಾಗಿತ್ತು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ‘ಅಸ್ಪೃಶ್ಯ’ರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ದಲಿತ ಸಮುದಾಯಗಳು ತೀವ್ರ ತಾರತಮ್ಯವನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಯಿತು. ದಲಿತರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳು, ಬಾವಿಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇವರ ದುಡಿಮೆಯನ್ನು ಮೇಲ್ವರ್ಗದವರು ಮತ್ತು ಜಮೀನ್ದಾರರು ಶೋಷಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಂವಿಧಾನಪೂರ್ವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶೋಷಣೆ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ದಮನದಿಂದಾಗಿ ಅತ್ಯಂತ ಶೋಚನೀಯ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ದಮನಕಾರಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿ ಮತ್ತು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಲು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರೇರಕ ಶಕ್ತಿಗಳಾದವು.ಸಂವಿಧಾನ ದಿನಾಚರಣೆಯು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ನವೆಂಬರ್ 26 ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದಿನವಾಗಿದೆ. ಈ ದಿನದಂದು, 1949 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು ಅಂಗೀಕರಿಸಿತು, ಇದು ನಂತರ 1950 ರ ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂತು, ಇದನ್ನು ಗಣರಾಜ್ಯೋತ್ಸವವಾಗಿ ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ 125 ನೇ ಜನ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕೋತ್ಸವದ ಅಂಗವಾಗಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಗೆಜೆಟ್ ಅಧಿಸೂಚನೆಯ ಮೂಲಕ 26 ನವೆಂಬರ್ 2015 ರಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನ ದಿನವನ್ನು ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು. ಈ ದಿನವು ಸಂವಿಧಾನದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ಇದು ಭಾರತವನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಕ್ರಮವು ಸಂವಿಧಾನ ಮತ್ತು ಅದರ ರಚನೆಕಾರರ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಮತ್ತು ಕಾನೂನು ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.ಇದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಮಹತ್ವ ಮತ್ತು ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ಶಿಲ್ಪಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನದ ಕರಡು ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದರ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದ್ದರು. ಸಂವಿಧಾನ ದಿನದ ಆಚರಣೆಯು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಅರಿವು ಮೂಡಿಸುವುದು. ಸಂವಿಧಾನದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳಾದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಜಾತ್ಯತೀತ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ನ್ಯಾಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಾದಿಯಾಗಿ ಸರ್ವ ಮತ ಕುಲ ಜಾತಿಯ ಎಲ್ಲರೆಲ್ಲರೂ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡುವಂತೆ ಗಮನಸೆಳೆವುದು ಇದರ ಆದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿದೆ. ಇದು ದೇಶದ ಸರ್ವೋಚ್ಚ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ನಾಗರಿಕರ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಸರ್ವ ಮತ ಪಂಥಿಯರಿಗೂ ಸಮತೆನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾ ಮಹಾ ವರದಾನವಾಗಿ ಅನಿಕೇತನವಾಗಿದೆ.

ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯು ಹೀಗೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ: “ನಾವು, ಭಾರತದ ಜನರು, ಭಾರತವನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಸಮಾಜವಾದಿ ಜಾತ್ಯತೀತ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಲು ದೃಢಸಂಕಲ್ಪ ಮಾಡಿ…” ಇದು ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆಶಯಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಂವಿಧಾನ ದಿನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನು ತನ್ನ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಕರ್ತವ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ದೇಶದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸಮಿತಿಗಳ ಕಾರ್ಯಕಲಾಪಗಳು: ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಮತ್ತು ಸುದೀರ್ಘ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ, ಇದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರತ್ವದಂತಹ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ವಿವಿಧ ಸಮಿತಿಗಳು: ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಲು ಸಂವಿಧಾನ ಸಭೆಯು ಒಟ್ಟು 13 ಸಮಿತಿಗಳನ್ನು ನೇಮಿಸಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 8 ಪ್ರಮುಖ ಸಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಹಲವಾರು ಚಿಕ್ಕ ಸಮಿತಿಗಳು ಇದ್ದವು.
ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ಸಂಭದಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು: ಸಂವಿಧಾನ ದಿನದಂದು ಶಾಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಸಂವಿಧಾನದ ಇತಿಹಾಸ, ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಆಡಳಿತದ ಬಗ್ಗೆ ಚರ್ಚೆಗಳು ಮತ್ತು ಉಪನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಪೀಠಿಕೆಯನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಹಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಂವಿಧಾನದ ಮುಖ್ಯ ಆಶಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಬಂಧ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಚರ್ಚಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಚಿತ್ರಕಲಾ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ರಸಪ್ರಶ್ನೆ ಸ್ಪರ್ಧೆಗಳಂತಹ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಸಂವಿಧಾನದಾನದ ಹಿರಿಮೆ ಗರಿಮೆಗಳನ್ಮು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮನದಟ್ಟು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಉಪಕ್ರಮಗಳ ಫಲಶೃತಿಯನ್ನಾಧರಿಸಿ ಸಂವಿಧಾನ ಹೇಗೆ ವರದಾನವಾಗಿದೆ ಬುದನ್ನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಿಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಧೀರ್ಘ ಬೃಹತ ಲಿಖಿತ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನದ ರಚನೆಗೊಂಡ ರುಜುವಾತು
ಸಂವಿಧಾನ ವರದಾನ" ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ಒಂದು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವ ಪದಗುಚ್ಛವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನವು ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೀಡುವ ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದಂತಹ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಚಿಸಲು ೨ ವರ್ಷ, ೧೧ ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ೧೮ ದಿನಗಳ ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. ಅಂದರೆ ೯ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೯೪೭ ರಿಂದ ೨೬ ನವೆಂಬರ್ ೧೯೪೯ರ ಅವಧಿಯೊಳಗೆ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ರಚನೆಗೊಂಡಿತು. ಅದು 1950 ಜನವರಿ 26 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ಉದ್ದದ ಮತ್ತು ವಿವರವಾದ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಜಾತ್ಯತೀತ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಭೆಯು 389 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು, ಅದರಲ್ಲಿ 299 ಸದಸ್ಯರು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಂವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದರು. ಈ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ 15 ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರು. ಡಾ. ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಅವರು ಸಂವಿಧಾನ ರಚನಾ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು "ಸಂವಿಧಾನದ ಪಿತಾಮಹ" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸಂವಿಧಾನ ವರದಾನ” (ಸಂವಿಧಾನದ ಕೊಡುಗೆ) ಎಂಬುದು ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ನೀಡಿರುವ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಒಂದು ಜನಪ್ರಿಯ ವಾಕ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂವಿಧಾನದ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಸಮಾನತೆ, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಒದಗಿಸಿರುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವರದಾನಗಳು ಅಥವಾ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ:
ಮೂಲಭೂತ ಹಕ್ಕುಗಳು (Fundamental Rights): ಸಂವಿಧಾನದ 3ನೇ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಈ ಹಕ್ಕುಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಘನತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆಯ ಹಕ್ಕು, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು, ಶೋಷಣೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ಹಕ್ಕು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಹಕ್ಕು, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸೇರಿವೆ.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ (Democracy): ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾರತವನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ, ಸಮಾಜವಾದಿ, ಜಾತ್ಯತೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವೆಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಜನರಿಂದ, ಜನರಿಗೋಸ್ಕರ ಇರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದೆ.
ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕು (Right to Vote): ವಯಸ್ಕ ಮತದಾನದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಖಾತರಿಪಡಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಂವಿಧಾನವು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ (18 ವರ್ಷ ತುಂಬಿದ) ಸರ್ಕಾರದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿದೆ.
ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ (Independence of Judiciary): ಸಂವಿಧಾನವು ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ನ್ಯಾಯಾಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ, ಇದು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಶಾಸಕಾಂಗ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ಮಹತ್ವ ಎತ್ತಿ ತೋರುವ ದೇಶ – ವಿದೇಶಿಯರ ವಿದ್ವಾಂಸ ತಜ್ಞರ ವಾಖ್ಯೆಗಳು
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕು ಕಲ್ಪಿಸಿರುವ ಕಾರಣ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಜಿಲ್ಲಾ ಕಾನೂನು ಸೇವೆಗಳ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕಾಡ್ಲೂರ ಸತ್ಯ ನಾರಾಯಣಾಚಾರ್ಯ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಬಡವರು, ಸಾಮಾನ್ಯರು ಮತ್ತು ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಕೆ. ಎಸ್. ಸುನೀಲ್ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನವು ಏಕಮಾತ್ರ ರಾಷ್ಟ್ರ ಗ್ರಂಥದ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆವ ಅರ್ಹತೆ ಹೊಂದಿದೆ ಎನ್ನಬಹುದು.
ಗ್ರ್ಯಾನ್ವಿಲ್ಲೆ ಆಸ್ಟಿನ್ (Granville Austin) (ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂವಿಧಾನ ತಜ್ಞ) ರವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು “ಸಾಮಾಜಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಒಂದು ವಾಹಕ”ವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು “ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಒಕ್ಕೂಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ರಕ್ಷಣೋಪಾಯಗಳನ್ನು” ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಡಾ. ಬಿ. ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ (Dr. B.R. Ambedkar): “ಭಾರತವು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗದೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವಾಗಲು ಶ್ರಮಿಸಬೇಕು, ಅದು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಸಮಾನತೆ ಮತ್ತು ಭ್ರಾತೃತ್ವವನ್ನು ಜೀವನದ ತತ್ವಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.
ಸಂವಿಧಾನದ 352 ನೇ ವಿಧಿ (ತುರ್ತುಪರಿಸ್ಥಿತಿ) ಕೇವಲ “ಅಂತ್ಯದ ಹಂತದ ಕ್ರಮ”ವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಆಶಿಸಿದ್ದರು.
ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಭಾಯಿ ಪಟೇಲ್ (Sardar Vallabhbhai Patel): ರವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೀಗಿದೆ:
“ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಭಾರತೀಯನು ತಾನು ರಜಪೂತ, ಸಿಖ್ ಅಥವಾ ಜಾಟ್ ಎಂಬುದನ್ನು ಮರೆಯಬೇಕು. ತಾನು ಭಾರತೀಯನೆಂದು ನೆನಪಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ತನ್ನ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಕ್ಕನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ, ಜೊತೆಗೆ ಕೆಲವು ಅದ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಹಕ್ಕು – ಭಾಧ್ಯತೆಗಳು ಒಂದೇ ನಾಣ್ಯದ ಎರಡು ಮುಖಗಳಂತೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ ಸರ್ವತೋಮುಖ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಧ್ಯ.
ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂವಿಧಾನ ಅದು ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ
ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ದೇಶ-ವಿದೇಶದ ತಜ್ಞರು ಶ್ಲಾಘಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಸಮಾನ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ, ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ, ಸಮಾಜವಾದ ಮತ್ತು ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲ ರಚನೆಯನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಾಂಗ, ಶಾಸಕಾಂಗ ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಂಗದ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಣಬ್ ಮುಖರ್ಜಿ (Pranab Mukherjee (ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ): ಯವರು ಹೇಳುವುದೇನೆಂದರೆ: “ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಜೀವಂತ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ, ಕಲ್ಲಿನಿಂದ ಕೆತ್ತಿದ ಅವಶೇಷವಲ್ಲ” ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಇತರ ದೇಶಗಳ ಸಂವಿಧಾನಗಳಿಂದ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದಿದ್ದರೂ, ಅದನ್ನು ಭಾರತದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ, ವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ಬಹುತೇಕ ತಜ್ಞರ ಒಮ್ಮತದ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಾಗಿದೆ. ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಅವಲೋಕಿಸಲಾಗಿ ಭಾರತದ ಲಿಖಿತ ಸಂವಿಧಾನವು ಕುಕಲ್ಪನೆಯ ಬ್ರಹ್ಮ ಲಿಖಿತವನ್ನು ಅಳಿಸಿ ಸರ್ವ ಮತಿಯರಿಗೂ ದಮನಿತರಿಗೂ ಉದ್ಧಾರದ ವರದಾನವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ದಿಟ. “ನಾವು ಕೇವಲ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಹೊಸ ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ”. ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಬೋಧಿಸತ್ವ ಡಾ.ಬಿ.ಆರ್. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ರವರ ಮಾತನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದಾಗ ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಭಾರತ ಸಂವಿಧಾನ ನಮಗೆಲ್ಲರಿಗೂ ವರದಾನವಾಗಿದೆ.
ಜೈ ಸಂವಿಧಾನ, ಜೈ ಭೀಮ್, ಜೈ ಸಮತಾ ಭಾರತ
ಶ್ರೀ. ಸುಭಾಷ್ ಹೇಮಣ್ಣಾ ಚವ್ಹಾಣ, ಸಹಿಪ್ರಾಶಾಲೆ ಮಂಜುನಾಥ ನಗರ, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ ಶಹರ, ೭೯೭೫೦ ೨೬೭೨೪

