ಮಂದಾರ ರಾಜೇಶ್ ಭಟ್
ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಪರಮಾತ್ಮನಿಗೆ ಅವಿನಾಭಾವ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ನಾವು ಕಲ್ಲು, ಮಣ್ಣು, ನದಿ ಮತ್ತು ಮರಗಳಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಕಾಣುವ ಅದ್ಭುತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೇವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಜ್ವಲಂತ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದು ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪಟ್ಟಣ ಬಸ್ರೂರಿನಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರೀ ತುಳುವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ. ಇಲ್ಲಿನ ವಿಶೇಷತೆಯೆಂದರೆ, ಜಗನ್ನಿಯಾಮಕನಾದ ಪರಶಿವನು ಯಾವುದೇ ಭವ್ಯವಾದ ಕಲ್ಲಿನ ಗುಡಿಯೊಳಗೆ ಕುಳಿತಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ಒಂದು ಬೃಹತ್ ವೃಕ್ಷವನ್ನೇ ತನ್ನ ಆಲಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭಕ್ತರನ್ನು ಹರಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.
ಮರವೇ ಆಲಯ.. ಪೋಟರೆಯೇ ಗರ್ಭಗುಡಿ!
ಬಸ್ರೂರಿನ ಶ್ರೀ ತುಳುವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ ನಮಗೆ ಎದುರಾಗುವುದು ನಿಸರ್ಗದ ವಿಸ್ಮಯ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಗರ್ಭಗುಡಿ ಎಂದರೆ ಅದು ಕಲ್ಲಿನ ಕಟ್ಟಡವಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಮರದ ಪೋಟರೆ ಶತಮಾನಗಳಿಂದ ಬೆಳೆದು ನಿಂತಿರುವ ಈ ಬೃಹತ್ ಮರದ ಒಳಗಿನ ಪೊಟರೆಯಲ್ಲಿ ಶಿವನು ಲಿಂಗರೂಪಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಯಾಗಿದ್ದಾನೆ.
ಮರವನ್ನೇ ಆಲಯವನ್ನಾಗಿಸಿ, ಮರದ ಪೋಟರೆಯೊಳಗೆ ದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಈ ದೃಶ್ಯ ಭಕ್ತರ ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ತುಳು ನಾಡಿಗರ ಆರಾಧ್ಯ ದೈವವಾಗಿರುವ ತುಳುವೇಶ್ವರನನ್ನು ” ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ದೇವರು , ದೇವರೇ ಪ್ರಕೃತಿ” ಎಂಬ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಆರಾಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ಈ ದಿವ್ಯ ಸನ್ನಿಧಾನವು ಮನುಷ್ಯ ನಿರ್ಮಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಗಿಂತ ಪ್ರಕೃತಿ ನಿರ್ಮಿತ ಆಲಯವೇ ಶ್ರೇಷ್ಠವೆಂಬ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಿದೆ.
ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಭಕ್ತಿ ಸಂಭ್ರಮ
ಬರುವ ಫೆಬ್ರವರಿ 15, 2026ರ ಭಾನುವಾರ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಸಡಗರ ಮೇಳೈಸಲಿದೆ. ಶಿವನಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯವಾದ ಈ ದಿನದಂದು ಬಸ್ರೂರಿನ ಈ ಪರಿಸರವು ಭಕ್ತಿಲೋಕವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ್ಗೆಯಿಂದಲೇ ಶ್ರೀ ದೇವರಿಗೆ ನಾನಾ ರೀತಿಯ ಅಭಿಷೇಕಗಳು, ಪುಷ್ಪಾಲಂಕಾರಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ನಡೆಯಲಿವೆ. ಸಂಜೆ ಲೋಕಕಲ್ಯಾಣಾರ್ಥವಾಗಿ ನೆರವೇರುವ ‘ರುದ್ರಾಭಿಷೇಕ’ ಸೇವೆ ಈ ಹಬ್ಬದ ಪ್ರಮುಖ ಆಕರ್ಷಣೆ. ಮರದ ಪೋಟರೆಯಲ್ಲಿ ಮಿನುಗುವ ಶಿವಲಿಂಗಕ್ಕೆ ನಡೆಯುವ ಅಭಿಷೇಕವನ್ನು ಕಣ್ಣುಂಬಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಾವಿರಾರು ಭಕ್ತರು ಸಾಲುಗಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ.
ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ತಲುಪುವ ಮಾರ್ಗ
ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಈ ಪವಿತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವ ಭಕ್ತರಿಗಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸಾರಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕವಿದೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹೆದ್ದಾರಿ 66ರ ಮೂಲಕ ಉಡುಪಿಯನ್ನು ದಾಟಿ ಕುಂದಾಪುರಕ್ಕೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಬೇಕು. ಕುಂದಾಪುರ ನಗರದ ಮುಖ್ಯ ವೃತ್ತದಿಂದ (ಶಾಸ್ತ್ರಿ ಸರ್ಕಲ್) ಕೇವಲ 4-6 ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಬಸ್ರೂರು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದರೆ ಈ ಮೌನ ಪವಿತ್ರ ತಾಣವನ್ನು ತಲುಪಬಹುದು. ಮಂಗಳೂರಿನಿಂದ ಸುಮಾರು 100 ಕಿ.ಮೀ ದೂರವಿರುವ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಬಸ್ ಅಥವಾ ರೈಲು ಮೂಲಕವೂ ಸುಲಭವಾಗಿ ಬರಬಹುದು.
ನಂಬಿಕೆಯ ಸೆಲೆ
ಗಂಟೆ ಜಾಗಟೆಗಳ ನಾದದ ನಡುವೆ, ಹಸಿರು ಹಂದರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಮರದೊಳಗಿನಿಂದ ದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಶ್ರೀ ತುಳುವೇಶ್ವರನ ರೂಪವು ಭಕ್ತರ ಮನದಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಶ್ರದ್ಧೆಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಆಧುನಿಕತೆಯ ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ದೈವವಾಗಿ ಆರಾಧಿಸುವ ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಪದ್ಧತಿ ನಮ್ಮನ್ನು ಬೇರುಗಳಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಗಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮಹಾಶಿವರಾತ್ರಿಯ ಪವಿತ್ರ ಜ್ಯೋತಿಯು ಎಲ್ಲರ ಬಾಳಿನ ಕತ್ತಲನ್ನು ದೂರಮಾಡಿ, ಸುಖ-ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಕರುಣಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸೋಣ.
ಬನ್ನಿ, ಮರದ ಪೋಟರೆಯೊಳಗೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಆ ಪರಶಿವನ ದರ್ಶನ ಪಡೆದು ಪುನೀತರಾಗೋಣ.