ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲಿನ ಲೈಂಗಿಕ ಅಪರಾಧಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವ ಪೋಕ್ಸೋ (POCSO) ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ದಾಖಲಾಗುವ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಸಂತ್ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿದಾರರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ, ಅವರ ವಾದವನ್ನು ಆಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯ ಎಂದು ಅಲಹಾಬಾದ್ ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸಿದೆ.
ಸಂತ್ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿದಾರರಿಗೆ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡದೆ ನೀಡಲಾದ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನಿನ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ವಿವೇಕ್ ಕುಮಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಪೀಠವು ‘ವೀರ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರರು’ ಪ್ರಕರಣದ ವಿಚಾರಣೆ ವೇಳೆ ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದೆ.
ಸಂತ್ರಸ್ತೆಯ ವಾದ ಆಲಿಸದೆ ಜಾಮೀನು
ಫೆಬ್ರವರಿ 2023ರಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣವೊಂದರಲ್ಲಿ, ಬುಲಂದ್‌ಶಹರ್‌ನ ವಿಶೇಷ ಪೋಕ್ಸೋ ನ್ಯಾಯಾಲಯವು 2026ರ ಜನವರಿ 17ರಂದು ಇಬ್ಬರು ಆರೋಪಿಗಳಿಗೆ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನು ಮಂಜೂರು ಮಾಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಜಾಮೀನು ನೀಡುವ ಮೊದಲು ಸಂತ್ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿದಾರರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿ ದೂರುದಾರರು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರು.
ಆರೋಪಿಗಳು ಜಾಮೀನು ಪಡೆದ ಬಳಿಕ ಯಾವುದೇ ದುರುಪಯೋಗ, ಸಾಕ್ಷ್ಯ ನಾಶ ಅಥವಾ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಿಗೆ ಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕಿದ ಆರೋಪಗಳಿಲ್ಲದೆ ಜಾಮೀನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಲಾಗದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ, ಜಾಮೀನು ಪಡೆದ ನಂತರದ ದುರುಪಯೋಗದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಜಾಮೀನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಕಡ್ಡಾಯ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಪಾಲಿಸದೆ ನೀಡಿದ ಆದೇಶವನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವುದು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಿಚಾರಗಳೆಂದು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿತು.
ಸಂತ್ರಸ್ತರಿಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಹಕ್ಕು
ಪೋಕ್ಸೋ ಕಾಯ್ದೆ ಹಾಗೂ ಪೋಕ್ಸೋ ನಿಯಮಗಳು, 2020ರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿದಾರರಿಗೆ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ ಅವರ ವಾದ ಆಲಿಸುವುದು ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ನ್ಯಾಯಾಲಯ ತಿಳಿಸಿತು. ಈ ಕ್ರಮವನ್ನು ಪಾಲಿಸದೆ ನೀಡಿದ ಜಾಮೀನು ಆದೇಶವು ಕಡ್ಡಾಯ ಶಾಸನಬದ್ಧ ನಿಯಮ ಹಾಗೂ ನೈಸರ್ಗಿಕ ನ್ಯಾಯದ ತತ್ವಗಳ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿತು.
ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ನ ‘ಜಗಜೀತ್ ಸಿಂಗ್ ವಿರುದ್ಧ ಆಶಿಶ್ ಮಿಶ್ರಾ’ ಪ್ರಕರಣದ ತೀರ್ಪನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಹೈಕೋರ್ಟ್, ಜಾಮೀನು ವಿಚಾರಣೆ ಸೇರಿದಂತೆ ನ್ಯಾಯಾಂಗ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ವಿವಿಧ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರು ಭಾಗವಹಿಸುವ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒತ್ತಿಹೇಳಿತು.
ಜಾಮೀನು ಆದೇಶ ರದ್ದು
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ವಿಶೇಷ ನ್ಯಾಯಾಲಯ ನೀಡಿದ್ದ ನಿರೀಕ್ಷಣಾ ಜಾಮೀನಿನ ಆದೇಶವನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್ ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿತು. ಸಂತ್ರಸ್ತೆ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿದಾರರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ನೋಟಿಸ್ ನೀಡಿ, ಆಕ್ಷೇಪಣೆ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಸಮಂಜಸವಾದ ಸಮಯ ಒದಗಿಸಿದ ಬಳಿಕ ಜಾಮೀನು ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುವಂತೆ ವಿಚಾರಣಾ ನ್ಯಾಯಾಲಯಕ್ಕೆ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆ ಆರೋಪಿಗೆ ಆರು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ಬಲವಂತದ ಕ್ರಮದಿಂದ ಮಧ್ಯಂತರ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ನೀಡಿತು.
ಇದಲ್ಲದೆ, ತೀರ್ಪಿನ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಎಲ್ಲ ವಿಶೇಷ ಪೋಕ್ಸೋ ನ್ಯಾಯಾಲಯಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸುವಂತೆ ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನ ರಿಜಿಸ್ಟ್ರಾರ್ ಜನರಲ್‌ಗೆ ನಿರ್ದೇಶನ ನೀಡಿದೆ.
ಈ ತೀರ್ಪು ಪೋಕ್ಸೋ ಪ್ರಕರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಂತ್ರಸ್ತರ ವಾದ ಆಲಿಸುವ ಕಾನೂನು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಎತ್ತಿಹಿಡಿದಿದೆ.