ನಾಲ್ಕೂವರೆ ದಶಕಗಳ ಕಲಾಸೇವೆ, ಗುರುಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆಗೆ ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಗೌರವ
ಉಡುಪಿ : ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕೂವರೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕಲಾಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾ, ಭಾಗವತಿಕೆ, ಗುರುಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿರುವ ಹಿರಿಯ ಭಾಗವತ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗುರು ಹೇರಂಜಾಲು ಗೋಪಾಲ ಗಾಣಿಗ ಅವರಿಗೆ 2026ನೇ ಸಾಲಿನ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿದೆ.
ಉಡುಪಿ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೇರಂಜಾಲು ಗ್ರಾಮದವರಾದ ಗೋಪಾಲ ಗಾಣಿಗ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸುಮಧುರ ಕಂಠಸಿರಿ, ರಾಗತಾಳಗಳ ಮೇಲಿನ ಹಿಡಿತ, ಲಯಬದ್ಧ ಭಾಗವತಿಕೆ ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿಶಿಷ್ಟ ಛಾಪು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಲಯಬ್ರಹ್ಮ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಭಾಗವತ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನದ ದಶಾವತಾರಿ ಎಂದೇ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನ ಪರಂಪರೆಯ ಹಿನ್ನೆಲೆಯ ಕಲಾಯಾನ
1963ರಲ್ಲಿ ಕುಂದಾಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ನಾಗೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ಗೋಪಾಲ ಗಾಣಿಗ ಅವರು ಯಕ್ಷಗಾನದ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲೇ ಬೆಳೆದವರು. ಇವರ ತಂದೆ ರಾಜ್ಯ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಪುರಸ್ಕೃತ ಹೆರಂಜಾಲು ವೆಂಕಟರಮಣ ಗಾಣಿಗ ಅವರು ಉಡುಪಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರದ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಹೆರಂಜಾಲು ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಯಕ್ಷಗಾನದ ನಂಟಿದ್ದು, ಬಾಲ್ಯದಿಂದಲೇ ಗೋಪಾಲ ಗಾಣಿಗರಿಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು.
ತಂದೆಯಿಂದ ನೃತ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕಲಿತ ಅವರು ಅಭಿಮನ್ಯು, ಪ್ರಹ್ಲಾದ, ಕೃಷ್ಣ, ವೃಷಸೇನ ಮೊದಲಾದ ಬಾಲಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸಿ ಕಲಾಯಾನ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಬಳಿಕ ಉಡುಪಿ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿ ನೀಲಾವರ ರಾಮಕೃಷ್ಣಯ್ಯರಿಂದ ಭಾಗವತಿಕೆ, ಮಹಾಬಲ ಕಾರಂತರಿಂದ ಮದ್ದಳೆ ಹಾಗೂ ತಂದೆಯಿಂದ ನೃತ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಪಡೆದು ಬಹುಮುಖ ಕಲಾವಿದರಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡರು.
ಮುಂದೆ ಮಾರಣಕಟ್ಟೆ, ಅಮೃತೇಶ್ವರಿ, ಮಂದಾರ್ತಿ, ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ, ಕಮಲಶಿಲೆ, ಶಿರಸಿ ಹಾಗೂ ಸೌಕೂರು ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮೇಳಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 45 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಲಿಗ್ರಾಮ ಮೇಳದಲ್ಲಿ ಇವರ ಭಾಗವತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಡಿಬಂದ ‘ಈಶ್ವರಿ ಪರಮೇಶ್ವರಿ’, ‘ಶಂಕರಿ ಶಿವಶಂಕರಿ’, ‘ರಂಗನಾಯಕಿ’ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ವಿಶೇಷ ಜನಪ್ರಿಯತೆ ಗಳಿಸಿದ್ದವು.
ಪ್ರಸಂಗದ ಆಶಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕ ರಂಗತಂತ್ರ, ಪಾರ್ಥಿಸುಬ್ಬ ವಿರಚಿತ ರಾಮಾಯಣ ಪ್ರಸಂಗಗಳು, ಮಹಾಭಾರತದ ಗಂಭೀರ ಕಥಾವಸ್ತುಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾಗವತದ ಭಕ್ತಿಪ್ರಧಾನ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರೂಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಇವರಲ್ಲಿದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಭಾಗವತಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ‘ಹೆರಂಜಾಲು ಶೈಲಿ’ಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿರುವುದು ಇವರ ಕಲಾಸಾಧನೆಯ ವಿಶೇಷತೆಯಾಗಿದೆ.
ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲೂ ಕೊಡುಗೆ
ಭಾಗವತರು ಹಾಗೂ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿಯೂ ಗೋಪಾಲ ಗಾಣಿಗರು ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ‘ಖರದೂಷಣ ಕಾಳಗ’, ‘ಚೂಡಾಮಣಿ’, ‘ವಾಲಿ ಸುಗ್ರೀವ’ ಹಾಗೂ ‘ಇಂದ್ರಜಿತು’ ಇವರ ಪ್ರಕಟಿತ ಗ್ರಂಥಗಳಾಗಿವೆ. ಮುದ್ದಣ ಕವಿಯ ‘ರತ್ನಾವತಿ ಕಲ್ಯಾಣ’ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಪ್ರಸಂಗಗಳ ಅರ್ಥಸಹಿತ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿಯೂ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಯಕ್ಷಗಾನದ ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಬಡ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ತರಬೇತಿ
ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲೆಯು ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೂ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಉಳಿದು ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಹೇರಂಜಾಲು ಯಕ್ಷಗಾನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಾನ (ರಿ.) ಮೂಲಕ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಹಿಂದುಳಿದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತ ಯಕ್ಷಗಾನ ತರಬೇತಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಭಾಗವತಿಕೆ, ತಾಳ, ಲಯ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಪ್ರತಿಭೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ವಿವಿಧ ಸಂಘ-ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಗುರುಗಳಾಗಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ, ಸನ್ಮಾನಗಳ ಗರಿ
ಸುದೀರ್ಘ ಕಲಾಸೇವೆ ಹಾಗೂ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆಗಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾನಪದ ಲೋಕ ಪ್ರಶಸ್ತಿ, 2025ನೇ ಸಾಲಿನ ಯಕ್ಷಧ್ರುವ ಕಲಾ ಗೌರವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಹಾಗೂ ಸನ್ಮಾನಗಳಿಗೆ ಭಾಜನರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೀಗ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ 2026ನೇ ಸಾಲಿನ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ರಾಜ್ಯೋತ್ಸವ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಲಭಿಸಿರುವುದು ಅವರ ನಾಲ್ಕೂವರೆ ದಶಕಗಳ ಕಲಾಸೇವೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯಬದ್ಧ ಭಾಗವತಿಕೆ, ಸಾಹಿತ್ಯಿಕ ಕೊಡುಗೆ ಹಾಗೂ ಗುರುಸೇವೆಗೆ ಸಂದ ಮಹತ್ವದ ಗೌರವವಾಗಿದೆ. ಇವರ ಸಾಧನೆಗೆ ಯಕ್ಷಗಾನ ಕಲಾಭಿಮಾನಿಗಳು ಹಾಗೂ ಕಲಾವಿದರಿಂದ ಅಭಿನಂದನೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿವೆ.