ಮಂಗಳೂರು: ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆಯ (AI) ಜಗತ್ತಿಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ ROA-VAI ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆಯಿಟ್ಟಿದೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯು ಬರಹ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವ ತುಳು ಪಠ್ಯವನ್ನು ಧ್ವನಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ‘ಧ್ವನಿ’ (Dhvani) ಎಂಬ AI ಆಧಾರಿತ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್-ಟು-ಸ್ಪೀಚ್ (TTS) ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದೆ.
2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡ ROA-VAI ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು 29 ವರ್ಷದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕಮ್ಯುನಿಕೇಷನ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವೀಧರ ಪ್ರಥ್ವಿ ರಾಜ್ ಜೈನ್ ಅವರು ಸಹ-ಸ್ಥಾಪಕರಾದ ಪಾರ್ಥ್ ಮತ್ತು ಸಚಿನ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟು ಎಂಟು ಮಂದಿ ತಂಡದ ಸದಸ್ಯರಿದ್ದಾರೆ.
ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆ ಮಾತನಾಡುವವರಿಗೂ ಆಧುನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸುಲಭವಾಗಿ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಈ ಯೋಜನೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಬಳಿಕ ಪ್ರಥ್ವಿ ಮತ್ತು ಅವರ ತಂಡವು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ಇರುವ ಭಾಷೆಗಳಿಗಾಗಿ AI ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿದ್ದು, ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ ತುಳುವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ಸವಾಲು
ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಡಿಜಿಟಲೀಕೃತ ಪಠ್ಯ ಮತ್ತು ಧ್ವನಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಕೊರತೆ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಸವಾಲಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ತುಳು ಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಸ್ಪೀಚ್ ಡೇಟಾ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ತಂಡವೇ ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ಡೇಟಾವನ್ನು ಶುದ್ಧೀಕರಿಸಿ, ಅಗತ್ಯ ಡೇಟಾಸೆಟ್ಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ AI ಮಾದರಿಯನ್ನು ತರಬೇತುಗೊಳಿಸಿದೆ.
ವೆಬ್ನಲ್ಲಿ ಲಭ್ಯವಿದ್ದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ, ವ್ಯಾಪಕ ಡೇಟಾ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿ ನಡೆಸಿ ‘ಧ್ವನಿ’ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಶೂನ್ಯದಿಂದಲೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಡೇಟಾ, ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಮತ್ತು ಹಣಕಾಸಿನ ನೆರವಿನ ಕೊರತೆಯ ನಡುವೆಯೂ ತಂಡ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರಥ್ವಿ ರಾಜ್ ಜೈನ್ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯ ಗುರಿ
ಪ್ರಸ್ತುತ ‘ಧ್ವನಿ’ ತುಳು ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಕನ್ನಡ ಮತ್ತು ಮಲಯಾಳಂ ಭಾಷೆಗಳನ್ನೂ ಸೇರಿಸುವ ಕಾರ್ಯ ನಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಆತಿಥ್ಯ, ವ್ಯವಹಾರ ಸೇವೆಗಳು ಹಾಗೂ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಂವಹನ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇದರ ಬಳಕೆಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.
ಆಸ್ಪತ್ರೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ‘ಧ್ವನಿ’ಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಬಳಕೆಯೂ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದು, ಹೊರ ಜಿಲ್ಲೆ ಅಥವಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಬರುವ ವೈದ್ಯರಿಗೆ ತುಳು ಮಾತನಾಡುವ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಅಡೆತಡೆ ಎದುರಾಗುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನೆರವಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ. ಯೋಜನೆಯು ಪ್ರಸ್ತುತ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಆಂತರಿಕ ಪರಿಶೀಲನೆ ಹಾಗೂ ಅನುಮೋದನೆ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ.
ತುಳುವಿನಲ್ಲೇ ಸಂಪೂರ್ಣ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಗುರಿ
ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಭಾಷೆಗಳ ಬಳಕೆದಾರರಿಗೆ ಮಾತ್ರ AI ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಭಾಷೆಗಳಿಗೂ ಸಮಾನ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದು ROA-VAI ತಂಡದ ವಿಶಾಲ ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ತುಳು ಭಾಷೆಯ ಟೆಕ್ಸ್ಟ್-ಟು-ಸ್ಪೀಚ್ ಸೇವೆಯಾಗಿ ‘ಧ್ವನಿ’ಯನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತುಳು ಲಾರ್ಜ್ ಲ್ಯಾಂಗ್ವೇಜ್ ಮಾದರಿ (LLM) ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು, ನಂತರ ಸ್ಪೀಚ್-ಟು-ಟೆಕ್ಸ್ಟ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ತುಳು ಸಂಭಾಷಣಾ AI ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಹೊಂದಿದೆ.
ಇದರ ಮೂಲಕ ಬಳಕೆದಾರರು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತುಳು ಭಾಷೆಯಲ್ಲೇ AI ಜತೆ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿದೆ. ಮುಂದಿನ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಬ್ಯಾರಿ ಭಾಷೆಗೂ AI ಆಧಾರಿತ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಂಸ್ಥೆ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತಿದೆ.
ತುಳುನಾಡು ಕಾನ್ಕ್ಲೇವ್ 2026 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ‘ಧ್ವನಿ’ ವೇದಿಕೆಯನ್ನು ಆಗಸ್ಟ್ 23ರಂದು ಮುಲ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ.