ಬೆಂಗಳೂರು : ಡಾ. ಎಸ್. ಸಿ. ಶರ್ಮ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ರಾಯಭಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುವ ವಿಶಿಷ್ಟ್ಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ದಾರ್ಶನಿಕ. ಜಾನಪದ, ಸಂಗೀತ, ಶಿಕ್ಷಣತಜ್ಞ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ನಿರ್ಮಾತೃ, ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಜೀವಂತ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ ಚೇತನ.
ಅವರ ಕೃತಿಗಳು ಇತಿಹಾಸದ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಜನರ ಹಾಡುಗಳು, ಬಳಸುವ ಪರಿಕರಗಳು, ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುವ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಕಥೆಗಳು. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ರವಾನಿಸುವ ಮೌಲ್ಯಗಳ ಮೂಲಕವೂ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ. ನಾವೀನ್ಯತೆಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಾಗ, ಈ ಜೀವಂತ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಭವಿಷ್ಯದ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳ ನಡುವೆ ಸೇತುವೆಯನ್ನು ಅವರು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ “ನೆಲದ ಕಂಪು” ಡಾ. ಎಸ್. ಸಿ. ಶರ್ಮ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೃತಿ. ಕರ್ನಾಟಕದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಸಮಗ್ರ ಅವಲೋಕನವನ್ನು ಈ ಪುಸ್ತಕ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ರಾಜ್ಯದ ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಯ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆಯನ್ನು ಇದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಡಾ. ಎಸ್. ಸಿ. ಶರ್ಮ ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ, ಸಂಶೋಧಕ, ಆಡಳಿತಗಾರ ಎಂಬ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಗೀತ ಹಾಗೂ ಭಾರತೀಯ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪರಂಪರೆಯ ಪ್ರಬಲ ಆರಾಧಕರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತುಮಕೂರು ವಿ.ವಿ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿ (2009–2013) ಅವರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೂ ಹೊಸ ಆಯಾಮ ನೀಡಿದ್ದನ್ನು ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಈಗಲೂ ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಸಂಗೀತದ ಬಗ್ಗೆ ಡಾ. ಶರ್ಮ ಅವರು ವ್ಯಾಪಕ ಸಂಶೋಧನೆ ಮಾಡಿದ್ದು, ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳ ಕುರಿತು ಉಪನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ಪಾಂಡಿತ್ಯಪೂರ್ಣ ಬರಹಗಳ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ. ಎಸ್. ಸಿ. ಶರ್ಮ ಅವರದ್ದು, ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಆಡಳಿತ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಿದ ಅಪರೂಪದ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ. ಅವರ ಜೀವನ ಸಂದೇಶವೆಂದರೆ “ಉತ್ತಮ ಶಿಕ್ಷಣ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಲಿಸಬಾರದು; ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕಲೆ ಮತ್ತು ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಸಹ ಬೆಳೆಸಬೇಕು.” ಎಂಬುದಾಗಿದೆ.
ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿನ ಸಾಧನೆಗೆ ಅವರಿಗೆ 2000 ರಲ್ಲಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಜಾನಪದ ಯಕ್ಷಗಾನ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿದೆ. 2026 ರಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸಂಗೀತ ನಾಟಕ ಅಕಾಡೆಮಿ ಪುರಸ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅವರನ್ನು ನಾಮನಿರ್ದೇಶನ ಮಾಡಿರುವುದು ನಾಡಿನ ಜಾನಪದ ತಜ್ಞನಿಗೆ ಸಂದ ಗೌರವವಾಗಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕತಿ ದಾಖಲಿಸುವ ವಿದ್ವಾಂಸರಾದ ಇವರಿಂದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತಿದೆ. ವಿಕಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಜಾನಪದ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಗಡಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿದೆ. ಜಾನಪದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾದ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಶಿಸ್ತಲ್ಲ, ಅದು ಜನರ ಇತಿಹಾಸ, ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸೃಜನಶೀಲತೆ ಮತ್ತು ಗುರುತಿನ ಜೀವಂತ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಅವರು ಇದನ್ನು ಸಾದರಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜೀವನ ಸಾಧನೆಯು ಕರ್ನಾಟಕದ ಜಾನಪದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಸಮಾಜದೊಂದಿಗೆ ವಿದ್ವತ್ಪೂರ್ಣ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಒಂದು ರೋಮಾಂಚಕ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿಯೂ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡಿದೆ.
ಡಾ. ಶರ್ಮ ಅವರ ಸಂಶೋಧನೆ, ಗ್ರಂಥಾಲಯಗಳ ಮೇಲೆ ಮಾತ್ರ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಸಮುದಾಯಗಳೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದೆ. ಮೌಖಿಕ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಜಾನಪದ ಹಾಡುಗಳು, ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು, ಕರಕುಶಲತೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಗರೀಕರಣದಿಂದ ವೇಗವಾಗಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಅಮೂಲ್ಯ ಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದೆ. ಇತಿಹಾಸ, ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರ, ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ, ಜಾನಪದವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೇವಲ ಹಾಡುಗಳು ಮತ್ತು ಕಥೆಗಳ ಸಂಗ್ರಹಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾನಪದವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜೀವನ ವಿಧಾನವಾಗಿ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
1990 ರಲ್ಲಿ “ಕ್ರಿಯಾಕಲ್ಪ” ಜಾನಪದ ವಸ್ತುಸಂಗ್ರಹಾಲಯದ ಸ್ಥಾಪನೆಯು ಅವರ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲೊಂದು. ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಸುತ್ತಾಡಿ, ಸಂಶೋಧಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಈ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಹಾಲಯದಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಪ್ರತಿಗಳು, ಕೃಷಿ ಉಪಕರಣಗಳು, ಧಾರ್ಮಿಕ ವಸ್ತುಗಳು, ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ವಸ್ತುಗಳು, ಶಿಲ್ಪಗಳು, ನಾಣ್ಯಗಳು, ಸಂಗೀತ ವಾದ್ಯಗಳು, ಸ್ಥಳೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಜನರ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಇತರ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ಇವರು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ವಸ್ತು ಭಂಡಾರವಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮತ್ತು ಜೀವನದ ಪಾಠವಾಗಿಯೂ ಗುರುತಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಡಾ. ಶರ್ಮ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು, ಮಹಿಳೆಯರು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಯುವ ಸಮೂಹ ಮತ್ತು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಉದ್ಯೋಗ ಕಲ್ಪಿಸಲು ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವ-ಉದ್ಯೋಗ ಕೌಶಲ್ಯಗಳಾದ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳು, ಬಿದಿರಿನ ಕೆಲಸ, ಟೈಲರಿಂಗ್, ಆಹಾರ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಜೇನುಸಾಕಣೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವೃತ್ತಿ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೂ ನೆರವಾಗಿದ್ದಾರೆ.. ಈ ಸಾಧನೆಗೆ ಅವರಿಗೆ 2005 ಮತ್ತು 2007 ರಲ್ಲಿ ಡಾ. ಅಂಬೇಡ್ಕರ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಬಾಬು ಜಗಜೀವನರಾಮ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ಸಂದಿದೆ.
ಪರಿಸರ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲ್ಪಡುವ ಬಹಳ ಹಿಂದೆಯೇ, ಡಾ. ಶರ್ಮ ವರ್ಮಿ ಕಾಂಪೋಸ್ಟಿಂಗ್, ಸಾವಯವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಬಳಕೆ, ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿದರು. ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ನಾವೀನ್ಯತೆಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ ಪರಿಸರ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಲಪಡಿಸಬಹುದು ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹೇಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅವರ ಕೆಲಸ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತದ ರಚನಾತ್ಮಕ ಸೊಬಗನ್ನು ಜಾನಪದ ಗಾಯನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಶೀಲ ಚೈತನ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಬೆರೆಸಿದ್ದಾರೆ. ಶಿಕ್ಷಣ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಿದ ಕೆಲವೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಡಾ. ಎಸ್. ಸಿ. ಶರ್ಮ ಪ್ರಮುಖರು. ಶಿಕ್ಷಣ ತಜ್ಞ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದ ಒಂದು ಭಾಗ ಮಾತ್ರ. ಭಾರತೀಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ, ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರ, ಜಾನಪದ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅವರಿಗಿರುವ ಆಳವಾದ ಆಸಕ್ತಿ ಅವರನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದೆ.
ಡಾ. ಶರ್ಮ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತಗಾರರಾಗಿದ್ದು, ಸಂಗೀತವನ್ನು ಕೇವಲ ಮನರಂಜನೆಯ ಮಾಧ್ಯಮದ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಾಸ, ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮೌಲ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಾಧನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತಶಾಸ್ತ್ರ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಅವರ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಡಾ. ಗಂಗೂಭಾಯಿ ಹಾನಗಲ್ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನ ಕಲೆಗಳ ವಿವಿಯಲ್ಲಿ ಸಂದರ್ಶಕ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕರಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ತುಮಕೂರು ವಿ.ವಿ ಕುಲಪತಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೆಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಸಂಗೀತ ಕಚೇರಿಗಳು, ನಾಟಕೋತ್ಸವಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಲಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಹಾಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಿದರು.
ಡಾ. ಶರ್ಮ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಸಮಾಜದ ಕನ್ನಡಿ. ಉತ್ತಮ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಸಮಷ್ಟಿ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸ, ನಾಯಕತ್ವ, ಸಂವಹನ ಕೌಶಲ್ಯ ಹಾಗೂ ತಂಡದ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಆಧುನಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುವ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಉಳಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಸಮಾಜದ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಉಳಿಯುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ಅವರ ನಿಲುವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಅವರು ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ, ಆಡಳಿತ, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಜಾನಪದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಸಮನ್ವಯಕಾರರಾಗಿ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ.