ಕಂಪ್ಲಿ : ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಅಧ್ಯಾಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವಂತೆ, ತಾಲೂಕಿನ ಹಂಪಾದೇವನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನವೊಂದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮದ ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ನಾರಿಹಳ್ಳ ದಂಡೆಯ ಸಮೀಪ ಈ ಅಪ್ರಕಟಿತ ಶಾಸನ ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದು, ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧಕರು ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸಾಸಕ್ತರಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಕುತೂಹಲ ಮೂಡಿಸಿದೆ.
ಇತಿಹಾಸ ಉಪನ್ಯಾಸಕರಿಂದ ಪತ್ತೆ
ಈ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಶಾಸನವನ್ನು ಕೊಪ್ಪಳ ತಾಲೂಕಿನ ಹಿಟ್ನಾಳ್ ಸರ್ಕಾರಿ ಪ್ರಥಮ ದರ್ಜೆ ಕಾಲೇಜಿನ ಇತಿಹಾಸ ಉಪನ್ಯಾಸಕ ಕೆ. ಅಂಜಿನಯ್ಯ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಶಾಸನದ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಅಧ್ಯಯನ ಹಾಗೂ ಓದು ಕಾರ್ಯ ನಡೆಸಿದ್ದು, ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸುವರ್ಣಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದದ್ದು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗಿರುವ ಈ ಶಾಸನವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಾಮ್ರಾಟ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣದೇವರಾಯರ ಕಾಲಘಟ್ಟಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರಬಹುದೆಂದು ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗಿದೆ.
“ಹಂಪಾದೇವನಹಳ್ಳಿ”ಗೆ “ಕೃಷ್ಣರಾಯಪುರ” ಹೆಸರು
ಶಾಸನದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವೆಂದರೆ, ಹಂಪಾದೇವನಹಳ್ಳಿಯನ್ನು “ಕೃಷ್ಣರಾಯಪುರ” ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ದಾನ ನೀಡಿರುವ ಉಲ್ಲೇಖವಾಗಿದೆ.
ಇದು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ:
- ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಗ್ರಾಮಗಳ ಮರುನಾಮಕರಣ ಪದ್ಧತಿ
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ದಾನಧರ್ಮ
ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಅಮೂಲ್ಯ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ತಜ್ಞರು ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ಸೂರ್ಯ–ಚಂದ್ರ ಚಿಹ್ನೆಗಳು, ವಾಮನ ಅವತಾರದ ಶಿಲ್ಪ
ಶಾಸನದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಚಂದ್ರರ ಚಿಹ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆ ಕಾಲದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ “ಶಾಶ್ವತತೆ”ಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ವಾಮನ ಅವತಾರದ ಸುಂದರ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳ ವೈಭವವನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ.
ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಬೆಳಕು
ಸುಮಾರು ಐದು ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಈ ಗ್ರಾನೈಟ್ ಶಿಲಾಶಾಸನ ಉತ್ತಮ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾಗಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸ ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಸಾಧನೆಯಾಗಿದೆ.
ಈ ಶಾಸನದಿಂದ ವಿಜಯನಗರ ಕಾಲದ:
- ಭಾಷೆ
- ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳು
- ಶಿಲ್ಪಕಲೆ
ಇವುಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ನೆರವಾಗಲಿದೆ ಎಂದು ಇತಿಹಾಸ ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.\
ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರ ಸಹಕಾರ
ಶಾಸನ ಪತ್ತೆ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮದ ಯುವಕರಾದ ಕರಿಬಸವ, ಉಮೇಶ್ ಮತ್ತು ಪ್ರವೀಣ್ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಥಳ ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಮಾಹಿತಿ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಹಕರಿಸಿದ್ದು, ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೂ ಮೆಚ್ಚುಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ವಿಜಯನಗರ ವೈಭವ ಮತ್ತೆ ಮರುಕಳಿಸಿದ ಕ್ಷಣ
ಹಂಪಾದೇವನಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಪತ್ತೆಯಾದ ಈ ಅಪರೂಪದ ಶಾಸನವು ವಿಜಯನಗರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವೈಭವವನ್ನು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ನೆನಪಿಸುವಂತಿದ್ದು, ಕರ್ನಾಟಕದ ಪುರಾತತ್ವ ಮತ್ತು ಇತಿಹಾಸ ಅಧ್ಯಯನ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ.