ನವದೆಹಲಿ : ದೇಶದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಯುಪಿಐ (UPI) ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲು ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮಹತ್ವದ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಿದೆ. ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವೆ ನಿರ್ಮಲಾ ಸೀತಾರಾಮನ್ ಅವರು ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ‘ತೆರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಾನೂನುಗಳ (ತಿದ್ದುಪಡಿ) ಮಸೂದೆ–2026’ ಮಂಡಿಸಿದ್ದು, ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟಿನ ಕುರಿತು ಹೊಸ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಸ್ತುತ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಪಾವತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೆಟಲ್ಮೆಂಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಕಾಯ್ದೆ ಪ್ರಕಾರ ಯುಪಿಐ ಕ್ಯೂಆರ್ ಕೋಡ್ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಎಂಡಿಆರ್ (Merchant Discount Rate – MDR) ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲು ಅವಕಾಶವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಹೊಸ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಸೂದೆಯ ಮೂಲಕ ಈ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ತರಲು ಸರ್ಕಾರ ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಕಂಡಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಅಧಿಕಾರ ದೊರೆಯಲಿದೆ.
ತಕ್ಷಣವೇ ಶುಲ್ಕ ಜಾರಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ
ತಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ, ಮಸೂದೆ ಮಂಡನೆಯಾಗಿರುವುದರಿಂದಲೇ ಎಲ್ಲಾ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ತಕ್ಷಣವೇ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಸೂದೆ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಶುಲ್ಕ ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ, ಎಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಯಾವ ರೀತಿಯ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ಅನ್ವಯಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಂತರ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
₹2,000 ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಶುಲ್ಕ ಸಾಧ್ಯತೆ
ಮೂಲಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಆರಂಭಿಕ ಹಂತದಲ್ಲಿ ₹2,000ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುವ ಒಟ್ಟು ವಹಿವಾಟುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೇವಲ ಶೇಕಡಾ 1ರಷ್ಟಿದ್ದರೂ, ಹಣದ ಮೌಲ್ಯದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು ಶೇಕಡಾ 70ರಷ್ಟು ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಈ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರ ಗಮನಹರಿಸಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರದ ಹಿಂದಿನ ನಿಲುವು ಏನು?
ಕಳೆದ ವರ್ಷ ಕೇಂದ್ರ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವಾಲಯ “ಯುಪಿಐ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಸುದ್ದಿ ಆಧಾರರಹಿತ” ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟನೆ ನೀಡಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಭಾರತೀಯ ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ (ಆರ್ಬಿಐ) ಯುಪಿಐ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಆಗುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ಬಳಕೆದಾರರು ಭರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು. ಸದ್ಯ ಈ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಸಬ್ಸಿಡಿ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಭರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಸಣ್ಣ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಾಧ್ಯತೆ
ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಕ್ಷೇತ್ರದ ತಜ್ಞರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಂತೆ, ದಿನನಿತ್ಯದ ಸಣ್ಣ ಮೊತ್ತದ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಡಿಮೆ. ಬದಲಾಗಿ ದೊಡ್ಡ ಮೊತ್ತದ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಅಥವಾ ವಾಣಿಜ್ಯ ಉದ್ದೇಶದ ಪಾವತಿಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಶುಲ್ಕ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಬಳಕೆದಾರರ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಏನು?
ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ ಯುಪಿಐ ಮೂಲಕ ಹಣ ವರ್ಗಾವಣೆ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಈ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಮಹತ್ವದ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸದ್ಯಕ್ಕೆ ಯುಪಿಐ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಹೊಸ ಶುಲ್ಕ ಜಾರಿಯಾಗಿಲ್ಲ. ಮಸೂದೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾದ ಬಳಿಕವೂ, ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಧಿಸೂಚನೆ ಹೊರಡಿಸಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಅದು ಜಾರಿಗೆ ಬರಲಿದೆ.
ಒಟ್ಟಾರೆ, ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಉಚಿತವಾಗಿದ್ದ ಯುಪಿಐ ಸೇವೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಆಯ್ದ ವರ್ಗದ ವಹಿವಾಟುಗಳ ಮೇಲೆ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಶುಲ್ಕ ವಿಧಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಮೂಡಿದ್ದು, ಈ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರದ ಮುಂದಿನ ನಿರ್ಧಾರಗಳತ್ತ ದೇಶದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಬಳಕೆದಾರರು ಗಮನ ಹರಿಸಿದ್ದಾರೆ.